Ventilatie en ventilatiesystemen
In goed geïsoleerde woningen is ventilatie noodzakelijk om vocht, CO₂ en vervuilende stoffen af te voeren. Zonder ventilatie kan er schimmelvorming ontstaan en daalt de luchtkwaliteit. Zo'n ventilatiesysteem werkt altijd mechanisch, maakt deel uit van de elektrische installatie en moet correct aangesloten en geregeld worden.
Basisprincipe van een ventilatiesysteem
In een ventilatiesysteem wordt verse lucht van buiten aangevoerd, en onfrisse binnenlucht afgevoerd. De verse buitenlucht spoelt als het ware continu de vervuilde binnenlucht weg. Beide processen kunnen zowel natuurlijk als mechanisch gebeuren.
Aanvoer van verse lucht
De rechtstreekse aanvoer van verse lucht gebeurt via droge ruimtes zoals een slaapkamer, de woonkamer, de bureau.
- Natuurlijke aanvoer: lucht komt op een natuurlijke manier binnen dankzij een onderdruk in huis, bijvoorbeeld via ventilatieroosters boven het raam.
- Mechanische aanvoer: verse lucht komtbinnen via een ventilator, meestal via een geveldoorvoer.
Afvoer van vervuilde lucht
De afvoer van vervuilde lucht gebeurt altijd via een dak- of geveldoorvoer. De lucht wordt onttrokken uit vochtige ruimtes zoals de keuken, de badkamer of de wasplaats.
- Natuurlijke afvoer: vervuilde lucht wordt via een afvoerkanaal in het dak naar buiten gebracht, ook wel het schouweffect genoemd.
- Mechanische afvoer: een ventilator stuurt de af te voeren lucht naar buiten stuurt via een dak- of geveldoorvoer.
Bij een mechanisch ventilatiesysteem gebeurt de debietregeling van de aanvoer en afvoer (hoeveel en wanneer er lucht wordt aan-/afgevoerd) via een centrale ventilatie-unit in een technische ruimte. De luchtverplaatsing gebeurt via ingewerkte ventilatie-aanvoer-/afvoerkanalen.
Het schouweffect
Het schouweffect komt tot stand door het verschil in temperatuur binnen en buiten de woning. Wanneer de binnentemperatuur hoger is dat de buitentemperatuur, stijgt de warme lucht naar de bovenste verdieping en ontstaat een luchtstroom van benden naar boven.
Welke systemen bestaan er?
Systeem A: Natuurlijke toevoer en afvoer
Verse lucht wordt natuurlijk aangevoerd, vervuilde lucht wordt natuurlijk afgevoerd.
- Natuurlijke toevoer via roosters of open ramen;
- natuurlijke afvoer via schoorsteen of ventilatiekanalen;
- geen ventilatoren;
- eenvoudig systeem, maar moeilijk te regelen en minder energiezuinig.
Systeem B: Mechanische toevoer, natuurlijke afvoer
Verse lucht wordt mechanisch aangevoerd, vervuilde lucht wordt natuurlijk afgevoerd.
- Mechanische toevoer van verse lucht via ventilatoren;
- natuurlijke afvoer via schoorsteen of ventilatiekanalen;
- komt weinig voor in woningen.
Tegenwoordig beperken de relevante centrale ventilatiesystemen zich tot C(+) en D(+) om aan de huidige normen en voorschriften te voldoen. Daarnaast blijft ook decentrale ventilatie relevant voor wie aanbouwt of slechts 1 ruimte in huis verbouwt of herinricht.
Systeem C: Natuurlijke toevoer, mechanische afvoer
Verse lucht wordt natuurlijk aangevoerd, vervuilde lucht wordt mechanisch afgevoerd.
- Natuurlijke toevoer via roosters in/boven schrijnwerk en gevels;
- mechanische afvoer met ventilator, via een centrale ventilatie-unit;
- veel toegepast in woningen. De ventilator zuigt vervuilde lucht af uit natte ruimtes.
Systeem C+ (vraaggestuurd)
- Werkt als een C-systeem met natuurlijke toevoer en mechanische afvoer;
- vraaggestuurd: regeling gebeurt met sensoren die CO₂ of vocht in een ruimte meten;
- de ventilatie past zich automatisch aan de luchtkwaliteit van de ruimte aan. Dit bespaart energie.
Systeem D: Mechanische toe- en afvoer
Verse lucht wordt mechanisch aangevoerd, vervuilde lucht wordt mechanisch afgevoerd.
- Mechanische toevoer én afvoer;
- werkt ook met een centrale ventilatie-unit om te regelen;
- warmterecuperatie (WTW) mogelijk: de warmte van de afgevoerde lucht wordt gebruikt om de verse lucht voor te verwarmen. Dit verhoogt het rendement.
Systeem D+ (vraaggestuurd)
- Sensoren meten de aanwezigheid van CO₂ of vocht, het debiet wordt automatisch aangepast;
- zeer energiezuinig en comfortabel.
Decentrale ventilatie
- Kleine ventilatoren per ruimte, werken op zichzelf en zijn niet aangestuurd door een centrale unit;
- geschikt voor renovaties;
- geen uitgebreid kanalensysteem nodig.
