Aansturingstechnologie voor verlichting
Verlichtingsinstallaties worden vandaag steeds intelligenter aangestuurd. Dankzij sensoren en digitale regeltechnieken schakelt of dimt verlichting automatisch in functie van aanwezigheid, daglicht en het gebruik van een ruimte.
Waarom verlichting aansturen?
Naast de standaard verlichtingsschakelaars, worden moderne verlichtingsinstallaties tegenwoordig steeds vaker automatisch gestuurd. Het doel is:
- energie besparen;
- het comfort verhogen;
- de levensduur van lichtbronnen verlengen;
- onderhoudskosten beperken;
- voldoen aan de energieprestatienormen van gebouwen.
Slimme sturing zorgt ervoor dat verlichting alleen brandt wanneer en waar dat nodig is.
Manieren om slim aan te sturen
Bewegingsmelders
Een bewegingsmelder schakelt de verlichting automatisch in zodra beweging wordt gedetecteerd. Zo'n melder:
- detecteert beweging binnen een bepaald bereik;
- schakelt de verlichting automatisch in;
- schakelt de verlichting na een ingestelde tijd opnieuw uit.
Toepassingen: gangen, traphallen, toiletten, bergingen, garages en buitenverlichting.
Aanwezigheidsmelders
Een aanwezigheidsmelder werkt hetzelfde als een bewegingsmelder, alleen meet hij permanent het licht en schakelt daarmee de verlichting uit als er voldoende daglicht is volgens zijn ingestelde waarde.
Toepassingen: klaslokalen, kantoren, vergaderzalen, bibliotheken, praktijklokalen.
Detectietechnologieën
Om te kunnen werken, moeten dergelijke sensoren beweging/aanwezigheid kunnen detecteren. Dat kan volgens verschillende technologieën.
PIR (Passive InfraRed)
- De meest gebruikte detectietechniek;
- detecteert veranderingen in warmtestraling;
- heeft een betrouwbare werking;
- ideaal voor de meeste binnen- en buitentoepassingen.
Hoogfrequentdetectie (HF)
- Werkt met elektromagnetische golven en zorgt voor een zeer gevoelige detectie;
- detecteert door hout, glas, stenen muur;
- is niet temperatuurgevoelig, daarom ideaal voor koelinstallaties;
- geschikt voor ruimtes met obstakels of dunne scheidingswanden.
Daglichtregeling
Alle melders bevatten ook een lichtsensor. De sensor meet voortdurend de hoeveelheid natuurlijk licht.
- Voldoende daglicht: verlichting dimt of schakelt uit.
- Onvoldoende daglicht: verlichting wordt automatisch ingeschakeld of sterker gedimd.
Human Centric Lighting (HCL)
Human Centric Lighting (HCL) stemt de verlichting af op het natuurlijke dagritme van de mens. Daarbij worden zowel de lichtsterkte als de kleurtemperatuur automatisch aangepast aan het moment van de dag en het natuurlijke daglicht.
Tijdsturing
Naast daglichtregeling bestaat er ook tijdsturing. Hier wordt de verlichting automatisch geschakeld volgens een zelf vooraf ingesteld tijdschema. Deze techniek wordt onder meer toegepast voor gevelverlichting, parkings, openbare gebouwen en reclameverlichting.
Dimtechnieken
Niet alle verlichting hoeft steeds op 100% te branden. Moderne regelingen kunnen:
- traploos dimmen;
- verschillende lichtniveaus instellen;
- lichtscènes oproepen;
- automatisch schakelen tussen verschillende instellingen.
Bij ledverlichting gebeurt dimmen meestal via een geschikte elektronische of digitale sturing, afhankelijk van het type armatuur en de toepassing.
Communicatieprotocollen
DALI (Digital Addressable Lighting Interface)
Internationale standaard voor professionele verlichtingssturing. De mogelijkheden hier zijn:
- individuele armaturen aansturen;
- armaturen groeperen;
- lichtscènes programmeren;
- dimmen, vaste waarden kiezen;
- broadcast aansturing;
- storingen en defecten uitlezen.
Gebouwbeheersystemen
Verlichting kan samenwerken met:
- verwarming;
- ventilatie;
- airconditioning;
- zonwering;
- toegangscontrole.
Zo kunnen verschillende technieken in een gebouw of woning samenwerken binnen één geïntegreerd automatiseringssysteem. Een bekend voorbeeld is KNX, een internationale standaard voor gebouwautomatisering.
Draadloze bediening
Steeds meer installaties gebruiken draadloze communicatie. Dat kent enkele evidente voordelen:
- minder bekabeling;
- eenvoudige renovatie en/of aanpassing;
- snelle uitbreiding van bestaande installaties;
- flexibele indeling van ruimtes.
Energiebesparing
Afhankelijk van de toepassing kan een intelligente verlichtingsregeling het energieverbruik met 30 tot meer dan 70% verminderen. De grootste besparingen worden bereikt door:
- aanwezigheidsdetectie;
- daglichtregeling;
- dimfunctie;
- correcte instelling van de nalooptijd;
- aangepaste lichtscènes.